Maagkiezel, grit en het maag-darmstelsel van volière vogels en kippen

Specialist aan het woord

Maagkiezel, grit en het maag-darmstelsel van volière vogels en kippen

Vogels hebben een aangepast verteringstelsel om voeding zoals granen, zaden, vruchten en insecten te verteren. In dit artikel ga ik dieper in op de verschillende onderdelen van het maag-darmstelsel van vogels en waarom grit en maagkiezel van belang zijn in het dieet.

Het maag-darmstelsel
De voeding wordt opgenomen door de snavel en die snavel is precies aangepast op het soort voeding dat een vogel normaal in het wild vindt. Zaadetende vogels hebben een korte dikke snavel (kegelsnavel) die sterk genoeg is om zaden te openen en velletjes rondom het zaadje te verwijderen. Kippen hebben een puntige snavel waarmee insecten en granen van de grond gepikt kunnen worden. Nadat de voeding door de snavel opgenomen is, komt het via de slokdarm in de krop. De krop is een blaasvormig opvangzakje waarin voeding met het speeksel en water wordt voor geweekt.Maagkiezel darm vogel

De krop is relatief klein waardoor voeding relatief een korte periode aanwezig is. Door de spieren in de kropwand wordt de voedselbrij vervoerd naar de eerste maag. Vogels hebben twee magen een kliermaag en een spiermaag. In de kliermaag gaat de vertering van de voeding verder door toevoeging van verteringssappen. Hier worden enzymen en maagzuren toegevoegd aan de voedselbrij. Eén van de belangrijke enzymen is pepsine, dit enzym kan eiwitten afbreken tot aminozuren, die net als voor alle dieren de bouwstenen vormen van het lichaam.

De maagzuren, die worden toegevoegd in de kliermaag, werken onder andere als bacterie barrière en hebben ook een effect op de eiwitvertering. De kliermaag is bij veel vogels erg klein waardoor de voedselbrij, samen met de verteringssappen, snel wordt getransporteerd naar de spiermaag.

Wist je dat een appelvink wel een drukkracht kan uitoefenen van 50 kg, hierdoor is een kersenpit zo gekraakt!

Maagkiezels en grit
De spiermaag bestaat uit een hele dikke en sterke maagwand. In deze maag zijn maagkiezels aanwezig die vanuit de voeding worden opgenomen. Maagkiezels moeten apart aangeboden worden naast het voer en worden door de vogel gebruikt om grote voedselstukken te verkleinen. Door beweging van maagwand van de spiermaag gedragen deze kiezels zich als molenstenen en wordt het opgenomen voedsel verkleind zodat het makkelijk verteerd kan worden. Door gebruik slijten de maagkiezels en als deze te glad voor gebruik zijn, verlaten ze het maag-darmstelsel. Hierdoor is het van belang dat maagkiezels altijd beschikbaar zijn.

In tegenstelling tot maagkiezel wordt grit wel opgenomen in het maag-darmstelsel van de vogels. Door grit toe te voegen aan het dieet worden vogels voorzien van belangrijke mineralen, zoals calcium en fosfor. Het grit wordt dan in de spiermaag door de maagkiezels gemalen en zo verkleind dat de mineralen opgenomen kunnen worden in het lichaam van de vogel In de rui- of broedperiode is grit een belangrijke bron van mineralen en draagt bij aan sterke eierschalen en een gezond verenkleed.

Na het vermalen van de voeding in de spiermaag komt de voedselbrij in de twaalfvingerige darm en daarna in de dunne darm terecht. In de dunne darm worden belangrijke voedingstoffen zoals vitamines, mineralen, aminozuren en vetzuren opgenomen in de bloedbaan via de darmwand.

Twee blinde darmen en een dikke darm
Hoenderachtige (kippen, fazanten en kalkoenen) hebben twee blinde darmen. Voor deze vogelsoorten zijn ruwe celstoffen, zoals je bijvoorbeeld vindt in luzerne, hooi of gras, belangrijk om voedingstoffen te vervoeren door de darmen. Dit komt omdat ruwe celstoffen minder makkelijk opneembaar zijn en hierdoor bijdragen aan de vermenging van de voedingstoffen en de verteringssappen. Veel vogelsoorten hebben geen blinde darmen, dan gaat de overgebleven voedselbrij direct door naar de dikke darm. Dit is de plek waar overgebleven vocht zoveel mogelijk wordt opgenomen in het bloed. Vogels hebben maar één uitgang: de cloaca. De urineleiders, voortplantingsorganen en het darmkanaal monden uit in de cloaca. Hierna verlaat de urine en ontlasting gezamenlijk het lichaam.

Vogels hebben een verteringsstelsel dat helemaal is aangepast op de voeding. De verschillende magen zorgen voor het verteren en vermalen van voeding. Het is belangrijk dat hoenderachtigen en volière vogels maagkiezel en grit aangeboden krijgen. Grit zorgt voor een evenwichtige mineralen balans en de maagkiezels stimuleren de werking van de spiermaag. Beiden zijn essentieel voor de gezondheid van de vogel.

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

In de column "Specialist aan het woord" wordt er een onderwerp of product aan het licht gebracht. Deze column geeft meer informatie over het onderwerp of product. Willemijn van Duinen is de nutritionist van Tijssen Goed Voor Dieren. Als voedingsdeskundige houdt zij zich bezig met de recepten en de kwaliteit van de producten binnen Tijssen.
Heeft u ook een vraag over voeding? Laat het ons dan weten.

Bron: https://tijssengovodi.nl/nl/menu1/Nieuws/specialist-aan-het-woord/maagkiezel%2C-grit-en-het-maagdarmstelsen-bij-volierevogels-en-kippen